Boncuk Oyası & Çeşitleri

Konusu 'Dantel & Tığ işi ve Oyalar' forumundadır ve Menekşe tarafından 30 Aralık 2008 başlatılmıştır.

  1. Menekşe

    Menekşe Active Member

    Katılım:
    18 Ağustos 2007
    Mesajlar:
    8.033
    Beğenileri:
    0
    Boncuk Oyası & Çeşitleri


    Oyalar genellikle yapıldıkları araca ve kullanılan malzemeye göre adlandırılırlar.
    Yapıldıkları araca göre:

    1- Tığ oyaları
    2- İğne oyaları
    3 -Mekik oyaları
    4 -Firkete oyaları
    5 -Şiş oyaları

    Kullanılan malzemeye göre:

    1 -Boncuk oyaları
    2 -Pul oyaları
    3 -İplik oyaları
    4 -Bez oyaları
    5- Koza oyaları
    6- Mum oyaları
    7- Kağıt oyaları



    BONCUK OYALARI


    Boncuğun Türklerin yaşamında önemli bir yeri vardır. Eski Türklerde özellikle nazara karşı bir koruyucu olarak takı yapımında ve giysi süslemelerinde kullanılmıştır.

    Divan-ü Lügat-it Türk’te boncukla ilgili olarak yapılan “bodh: bodh moncuk=misk ile ramekten yapılan boncuk. Bunu kadınlar takınırlar.” (DLT CIII, S 121) açıklaması, bin yıl öncesinde Türklerde boncuğun çeşitliliğini göstermektedir.

    Boncuk, dünyada birkaç yıldır gündemde. Takıdan ev aksesuarlarına, hatta mobilyaya kadar her yerde boncuk modası var. Oysa Anadolu kadını boncuğun güzelliğinin, çekiciliğinin, insanı rahatlatan özelliğinin yüzyıllar önce farkına varmış, birbirinden güzel yüzlerce oya yaparak onu "baş üstünde" taşımıştır.


    Oya türleri içinde Anadolu'da en yaygın olanı boncuk oyalarıdır. Ana malzemesi boncuk ve ipliktir. Adını, yapımında kullanılan boncuktan almıştır. Boncuktan başka metal pul, plastik pul ve halka, serum hortumu, doğal ürünler, elde hazırlanmış püsküller, bezler, kağıtlar da boncuk oyası yapımında kullanılır. Önceleri yalnız beyaz tülbentlere dikilen boncuk oyaları sonradan renkli yazmalarda da kullanıldı.

    Çeyiz geleneğinde boncuk oyalarının yeri büyüktür. Her genç kızın çeyizinde, ailenin ekonomik durumuna göre 50-100 arası boncuk oyalı tülbent bulunur. Bu oyaların bir bölümü gelinin ve damadın yakınlarına hediye olarak dağıtılır. En güzel oyalı örtüler kaynanaya ve görümcelere verilir. Ayrıca düğünden sonra gelin görmeye gelen konuklara da oyalı yazmalar dağıtılır.


    Kültür Köprüsü Boncuk Oyaları

    Geleneksel el sanatı ürünlerimizin ince, güzel ve zengin örneklerinden olan boncuk oyaları, bir sanat ürünü olmalarının yanı sıra yapıldıkları yörenin doğal durumu, iklim ve bitki özellikleri, yörede yaşayan canlılar, kullanılan araç gereçler, halkın sosyal ilişkileri, inançları, kısaca yaşam biçimi hakkında da bilgi verir. Aynı oyaya Artvin'de subay sırması, Konya'da yılan kemiği, Balıkesir'de tren yolu denmesi bunun güzel bir örneğidir.

    Oya adlarında yöresel özellikler:

    Çiçekler; asma gül, güllü, karanfil oya, laleli, papatya, sümbül, boru çiçeği, dağ lalesi, gelincik, menekşe, küpe çiçeği, mum çiçeği,

    Ağaçlar;
    bağ yaprağı, söğüt yaprağı, pıynar yaprağı, bahar dalı, kiraz oya, limon çekirdeği, çınar yaprağı,

    Sebze ve meyveler; domates, maydanoz, biber oya, patlıcan oya, karnabahar; çilek, muz oyası, portakal, üzüm, dut kurusu, karpuz çekirdeği,

    Yörede yaşayan canlılar:
    Böcek oya, örümcekli, sülük oya, eşek arısı, kelebek, kıllı kurt, kırk ayak, yılan kemiği; ördek gözü, geyik boynuzu, kaz ayağı, keçi memesi, tavşan kulağı, sıçan dişi, sığır sidiği.

    Yöredeki kullanım araçları: Fayton tekeri, tren yolu, makine bıçağı, motor izi, çalı süpürgesi, kazan kulpu, merdiven, berber aynası.

    Yöre insanının sosyal ilişkileri ve inançları:
    Elti çatlatan, kaçan kızın eteği, bey geldi hanım sallandı, kaynana dili, zenginler oyası, Ecevit burnu, Türkan Şoray küpesi; molla çiçeği, iftar tabağı, çarkıfelek, tespih oya, çitlembik oya (nazara karşı).


    Manilerde türkülerde oyalar:

    Oyalar, Anadolu kadının yaşamında öylesine önemli ve yaygındır ki duygu dolu türkülerde, manilerde oyalara da yer verir; o da yetmez çocuklarının adını oya koyar.
    Çemberimde gül oya
    Gülmedim doya doya
    Dertlere karıyorum
    Günleri saya saya

    Mendili oyaladım
    Dürmeye kıyamadım
    Dürmeye kıyamazken
    Nazlı yare yolladım

    Mendilim oyalıdır
    Sevdiğim buralıdır
    Geçme kapım önünden
    Yüreğim yaralıdır


    Oyalı da yazma başında
    Kalem oynar kaşında
    Yeter beklettiklerin
    Çeşmelerin başında

    Başındaki yazmanın
    Oyaları dışında
    Beni aklına getir
    Masaların başında

    Şu dağların ovası
    Şahinlerin tuvası
    Oturmuş da yarim oy
    İşler boncuk oyası ​





    Balıkesir Boncuk Oyaları


    Balıkesir, boncuk oyaları yönünden çok zengin bir yöremizdir. Tığ, iğne, mekik ve firkete kullanılarak yapılan boncuk oyaları, canlı renkleri parlak boncukları, pullarıyla göz alıcı güzelliktedir. Takı zenginliğindeki ağır oyalar kadının hem oyası, hem küpesi, hem kolyesidir. Süslenme bir sanata dönüşmüştür.


    Yörede başörtüsü için bağlamak, örtünmek yerine kullanılan "tartınmak" sözcüğü, bol boncuklu, pullu oyaların ağırlığını anlatır niteliktedir

    Yazmaların kenarlarına parlak renkli saten şeritler dikilmesi, bu şeritler üzerinde birden çok boncuk oyasının yer alması da bu yöreye özgüdür.




    Gelin Tacı Yelpaze Oyası
    [​IMG]

    Leblebi Oyası
    [​IMG]

    Bahar Dalı Oyası
    [​IMG]

    Elti çatlatan Oyası
    [​IMG]

    Ojeli parmak Oyası
    [​IMG]

    Çilek Oyası
    [​IMG]

    Dürme Oyası
    [​IMG]

    Domates Oyası
    [​IMG]

    Kabak Çiçeği Oyası
    [​IMG]

    Bey Geldi Hanım Sallandı Oyası
    [​IMG]

    Arpa Sapı Oyası
    [​IMG]

    Çitlembik Oyası
    [​IMG]

    Molla Çiçeği Oyası
    [​IMG]

    Karanfil Oya
    [​IMG]

    Geyik Boynuzu Oyası
    [​IMG]

    Karpuz Dilimi Oyası
    [​IMG]

    Kelebek Oyası
    [​IMG]

    Papatya Oyası
    [​IMG]

    Üzüm Oyası
    [​IMG]

    Pınar Yaprağı Oyası
    [​IMG]

    Ay Yıldız Oyası
    [​IMG]

    Susam Gocuğu(Patlıcan Oyası)
    [​IMG]

    Motor İzi Oyası
    [​IMG]



    Çeşitli kaynaklardan derlenmiştir...
     
  2. misali

    misali New Member

    Katılım:
    12 Mart 2009
    Mesajlar:
    1
    Beğenileri:
    0

Sayfayı Paylaş